ΣΑΪΤΑ - ΠΕΤΑΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Θόδωρος Καραγιάννης στην Δημοκρατική της Ρόδου 5/6/10

Το μόνο σίγουρο είναι πως αν ο ίδιος ο Καλλικράτης είχε στην διάθεση του εργάτες που ήταν εγκλωβισμένοι στην χρήση μιας και μόνο πρώτης ύλης ή είχαν μάθει να κατασκευάζουν ένα και μόνο μοντέλο κτηρίου και πως αν ο Καλλικράτης δεν είχε καμία διάθεση συνεργασίαςμε τον Ικτίνο, ο Παρθενώνας ίσως και να μην είχε κατασκευαστεί ποτέ ή απλά να έμοιαζε σαν κάθε «δυάρι» της εποχής εκείνης.

Πιστεύω πως το εν λόγω νομοσχέδιο είναι ένα πολύ καλό πρώτο βήμα και δεδομένων των συγκυριών (οικονομικών κτλ.) και ένας αρκετά στιβαρός και πρώτης τάξεως θεμέλιος λίθος. Με λύπη όμως διαπιστώνω πως, πλην ελαχίστων και αφανών περιπτώσεων, τα υλικά με τα οποία επιχειρούν οι παλαιάς σχολής «εργολάβοι» και «τεχνίτες» να οικοδομήσουν πάνω σε αυτόν είναι τόσο παλαιά που η φθορά τους τα καθιστά επικίνδυνα τόσο για την στατική ικανότητα του οικοδομήματος, όσο και για την πιθανότητα αυτό να μην αξιοποιηθεί πλήρως ως προς τις δυνατότητες που του παρέχει ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός και τα σύγχρονα υλικά που υπάρχουν και υποδεικνύονται προς χρήση.

Παρακολουθώντας την επικαιρότητα, τις δηλώσεις και τις τοποθετήσεις ορισμένων και αναλύοντας το πολιτικό σκηνικό ως προς το ανθρώπινο δυναμικό του δεν μπορώ παρά να καταλήξω στο συμπέρασμα πως είμαστε στην δυσχερή θέση να πρέπει να επιλέξουμε ως κοινωνία μέσα από ένα σύνολο αρχόντων που τόσο οι ίδιοι όσο οι αναλύσεις και οι πρακτικές τους μη εξαιρουμένης της αδυναμίας αποδέσμευσης από τις ως τώρα μεθόδους άσκησης εξουσίας, τους καθιστούν κατώτερους των περιστάσεων.

Το μόνο που διακρίνει κανείς είναι μια διαχειριστική και μόνο αντίληψη από ανθρώπους που πεισματικά και επί δεκαετίες κρατάνε τραβηγμένο το χειρόφρενο της προόδου αυτού εδώ του τόπου, αναλύοντας την αυτοδιοίκηση και τον Καλλικράτη με την ίδια ακριβώς αντίληψη που τους επέβαλλε το αποτυχημένο σύστημα της υποτέλειας και της εξάρτησης από την όποια κεντρική εξουσία.

 

Ως γνήσια υποπροϊόντα ενός παρασιτικού συστήματος που ανήγαγε την πολιτική σκέψη και πράξη σε κουτοπονηριά και απλή-μίζερη διαχείριση με το χέρι του επαίτη απλωμένο πάντα προς τα πάνω, τόσο για τον σχεδιασμό όσο και για την υλοποίηση, αναλώνονται σε επουσιώδεις αναλύσεις και γκρίνιες επιβουλευόμενοι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από την διατήρηση του συστήματος που τους επέβαλλε και τους διατήρησε στα υψηλά θρονιά τους.

Ένα σύστημα παραγοντίσκων αλλήλο-εξαρτώμενων, στειρωμένων από κάθε πολιτική σκέψη αν ως τέτοια νοείται η διαρκής αναζήτηση στόχων, δρόμων, προοπτικών μέσα από μια ικανότητα ανάλυσης των δεδομένων σε τοπικό και διεθνές επίπεδο που πρέπει απαραίτητα να εμπλουτίζεται, σε έναν πολιτικό, από το τάλαντο της υποψίας έστω των μελλοντικών επιταγών, ευκαιριών και δυνατοτήτων.

Αν και εκ των πραγμάτων, λόγω της βραχύτητας του χρονικού διαστήματος, είναι ελάχιστος ο σχεδιασμός στον οποίο μπορούν οι 10 δήμαρχοι του νησιού να προχωρήσουν, εντούτοις και ενώ θα περίμενε κανείς ήδη να είχε ξεκινήσει το αυτονόητο - ως ύστατη, τουλάχιστον για μερικούς, παρακαταθήκη στην κοινωνία του νησιού-, μια απλή απογραφή των πάντων (έμψυχου και άψυχου δυναμικού, προβλημάτων, εκκρεμοτήτων, περιουσιακών στοιχείων κτλ), εξακολουθώντας να επιδεικνύουν μια εκνευριστική αδράνεια ως προς αυτό, ο καθένας για τους δικούς του λόγους.

Από αυτό και μόνο διαφαίνεται η ακαταλληλότητα τους για την επόμενη μέρα του Καλλικράτη, που μας θέλει πέρα από μικρό-τοπικιστικές αθλιότητες, πέρα από προσωπικές φιλοδοξίες, να επιχειρήσουμε επιτέλους από κοινού ως μια πολιτισμικό- οικονομικό- κοινωνική οντότητα το επόμενο βήμα που δεν έχουμε την πολυτέλεια να είναι σημειωτόν - πόσο μάλλον όπισθεν.

Αναμφίβολα βρισκόμαστε σε μια φάση, που είναι κάτι περισσότερο από εμφανής η κρίση του μεταπρατικού χαρακτήρα και θεώρησης της ανάπτυξης του νησιού. Μιας κρίσης που οι ρίζες της εντοπίζονται πολύ μακριά στο παρελθόν και οι παθογένειες της οφείλονται περισσότερο στην αδυναμία της «παραγωγικής» (;) και της κυρίως πολιτικής και θεσμικής ελίτ να οικοδομήσουν ένα μοντέλο αυτόκεντρης ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας με βασικό άξονα και γνώμονα τον τουρισμό που καλώς ή κακώς επελέγη ως η κύρια -ίσως και η μόνη πλέον- βιομηχανία του τόπου.

Για αυτούς κυρίως, τους λόγους, αυτό που ονομάζουμε «Τουριστική Βιομηχανία» στη Ρόδο, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές που η «τουριστική τους ανάπτυξη» βασίστηκε στο αδιέξοδο και αυτοκαταστροφικό μοντέλο της δεκαετίας του '80, διαμορφώνει μια οικονομία που λειτουργεί ως μια μεταπρατικού χαρακτήρα απόφυση της Τοπικής όσο και της Ελληνικής οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας, χωρίς όμως ποτέ να μπορεί να καταστεί οργανικό στοιχείο της.

Θεωρώ λοιπόν, πως έστω και μια απλή (πλην όμως πραγματική) καταγραφή αυτών που προανέφερα, είναι άμεση και επιτακτική ανάγκη αν θέλουμε να μη χαθεί χρόνος όπως χάθηκε όταν αντί να εντοπίζουμε τις όποιες ατέλειες στο νομοσχέδιο εξαντλήσαμε (και εξαντληθήκαμε) στην συζήτηση για το πώς θα παρατείνουν την παραμονή στις όποιες εξουσίες κάποιοι.

Πρέπει οι υπάρχοντες δήμαρχοι και Δ.Σ απλόχερα να παραχωρήσουν. την δυνατότητα στους επόμενους να ξεκινήσουν άμεσα χωρίς να χαθεί ούτε μία ημέρα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την άμεση ,απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία του νέου σχήματος και των νέων δομών.

Θα πρέπει δηλαδή, τουλάχιστον για τον ενιαίο Δήμο της Ρόδου, η Τ.Ε.Δ.Κ. ως συλλογικό όργανο, να απαιτήσει να υπάρχει το συντομότερο δυνατό να υπάρχει κατατεθειμένη και για πάσα χρήση από τον οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο μια σαφής, πλήρης και ξεκάθαρη εικόνα για κάθε τι που αφορά τον κάθε Δήμο ξεχωριστά, ταξινομημένο θεματικά έτσι ώστε να μπορέσουν να κατατεθούν προγράμματα και όχι υποσχέσεις αυτή τη φορά. Ίσως αποφύγουμε έτσι την επανάληψη του φαινομένου που ζήσαμε από την αλλαγή της κυβέρνησης. Άλλη να είναι δηλαδή η επίσημη εικόνα, άλλα τα δεδομένα και η πραγματικότητα, άλλος ο προγραμματισμός που στήθηκε και εξαγγέλθηκε βάσει αυτών και τελικά άλλες να είναι οι πράξεις, οι αποφάσεις και οι επιλογές.

Έτσι ως πολίτες να μπορούμε να κρίνουμε και να αποφασίσουμε σοβαρά πάνω σε ένα Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Τοπικής Ανάπτυξης και όχι σε αποσπασματικές σαχλαμαρίτσες.

Ένα Πρόγραμμα που οφείλει να διαθέτει κυρίως τα παρακάτω χαρακτηριστικά :

· Να είναι Ολοκληρωμένο με την έννοια ότι θα αφορά στην αξιοποίηση του συνόλου των πλουτοπαραγωγικών δυνατοτήτων του νησιού, αλλά με κεντρικό στρατηγικό άξονα τον τουρισμό.

· Να είναι Πρόγραμμα με την έννοια ότι θα πρόκειται ουσιαστικά για ένα Παραγωγικό Οδικό Χάρτη, που καθορίζει εξ' αρχήςόλες τις κρίσιμες διόδους αλλά και τις αναγκαίες εναλλακτικές διαδρομές, τους απαραίτητους χρόνους, τους πόρους, τα μέσα αλλά και τους ενδιάμεσους και τελικούς αναπτυξιακούς στόχους.

· Να επικεντρώνεται στην Τοπική ανάπτυξη με την έννοια της αυτόκεντρης ανάπτυξης που θα προωθείται «κυκλικά» με κέντρο το ίδιο το νησί και τις ανάγκες αλλά και τις ιεραρχημένες προτεραιότητες των κατοίκων του.

· Να διαθέτει Πολλαπλά κριτήρια που δεν θα θέτουν σαν μοναδικό στόχο την οικονομική μεγέθυνση, αλλά και την κοινωνική, πολιτισμική και εν τέλει πολιτική βελτίωση των ποιοτικών και όχι μόνο των ποσοτικών δεδομένων του νησιού.

· Να είναι Συμμετοχικό, αφού τόσο η εκπόνηση όσο και η εφαρμογή του Προγράμματος δεν θα μπορεί να είναι αντικείμενο κάποιων ειδικών αλλά ενεργητικής κινητοποίησης και συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

· Να είναι Πράσινο, αφού κάθε δράση, κάθε πολιτική και κάθε ενέργεια οφείλει να είναι προσανατολισμένη στην πράσινη ανάπτυξη.

 

· Να είναι Αλληλεπιδραστικό, ώστε να εξασφαλίζονται όλες οι κρίσιμες αλληλεπιδράσεις σε οικονομίες κλίμακας και σε πολλαπλασιαστές αποτελεσματικότητας.

· Να είναιΠιλοτικό,ώστε να αποτελέσει υποδειγματικό μοντέλο αυτόκεντρης ανάπτυξης και για άλλα νησιά του αρχιπελάγους.

· Να είναι Μετρήσιμο, με την έννοια ότι το Πρόγραμμα θα θέτει συγκεκριμένους ποσοτικούς και άρα μετρήσιμους στόχους και δεν θα εξαντλείται σε «αναπτυξιακές ρητορείες» χωρίς πραγματικό κοινωνικό αντίκρισμα.

· Να είναιΕυέλικτοστην διαρκή αναθεώρηση και επαναξιολόγηση των δράσεων και των αποτελεσμάτων τους.

Ένα πρόγραμμα που θεμελιώδης στόχος του να είναι η μετρήσιμη και πολύμορφη τοπική ανάπτυξη που περιγράφεται στα παραπάνω χαρακτηριστικά, με τρόπο ώστε το τελικό παραγωγικό ισοζύγιο του νησιού να γίνει σε σύντομο χρόνο θετικό και να τεθούν ουσιαστικές βάσεις για την διαρκή και αειφόρο βελτίωση του.

Ένα πρόγραμμα που θα εξασφαλίζει τη δυνατότητας ενεργητικής συμμετοχής ενός κρίσιμου μεγέθους του τοπικού πληθυσμού που θα υιοθετήσει τις καλές πρακτικές του προγράμματος. Με την έννοια αυτή ιδέες όπως η κοινωνική αλληλεγγύη, ο εθελοντισμός θα πρέπει να γίνει εφικτό να ξαναβρούν το ουσιαστικό τους περιεχόμενο.

Αντίστοιχα κοινωνικοί φορείς, όπως Επιμελητήρια, Ενώσεις Ενεργών Πολιτών κ.λ.π. να είναι σπουδαίοι παράγοντες στην όλη αναπτυξιακή διαδικασία.

Ένα πρόγραμμα του οποίου η απαρχή και μόνο της υλοποίησης του και τα πρώτα δείγματα γραφής του να είναι εφικτό να προσελκύσει σημαντικές μικρές ή μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις αφού τα πολλαπλασιαστικά οφέλη από αυτό θα αποτελούν συγκριτικά πλεονεκτήματα.

 

Ένα πρόγραμμα που θα εξασφαλίζει και θα αξιοποιεί επιπλέον, την ανάγκη ευρείας λαϊκής συμμετοχής και θα αναδείξει νέες ή λησμονημένες άμεσο-δημοκρατικές διαδικασίες όπως οι λαϊκές συνελεύσεις, οι επιτροπές ανά κοινότητα, οι κλαδικές προγραμματικές συμφωνίες κ.α. αναδεικνύοντας την πραγματική Πολιτική στο επίκεντρο των κοινωνικών λειτουργιών.

Ένα πρόγραμμα που θα καθιστά την όποια Δημοτική αρχή έναν ευέλικτο επιτελικό μηχανισμό που θα ενσωματώνει δημιουργικά τις επιλογές της τοπικής κοινωνίας με υποκίνηση των τοπικών και εθνικών αναπτυξιακών φορέων.

Ένα πρόγραμμα που να μπορεί να «πυροδοτήσει» μια νέας μορφής αναπτυξιακή πορεία για το νησί, αφυπνίζοντας τις δημιουργικές δυνάμεις της τοπικής κοινωνίας και αξιοποιώντας ανεκμετάλλευτους πόρους. Που να μπορεί ακόμη να αποκαταστήσει ένα μεγάλο μέρος χρόνιων στρεβλώσεων και «αδικιών» που οδήγησαν τη Ρόδο σε αρνητικό αναπτυξιακό ισοζύγιο.

Με την έννοια αυτή, οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι που «εξάγονται» εκτός της τοπικής οικονομίας θα επαναπροσανατολιστούν σε μια λογική αυτόκεντρης αξιοποίησης.

Σε κοινωνικό-πολιτισμικό επίπεδο και στο μέτρο της συμμετοχής-εμπλοκής των πολιτών θα επιτυγχάνεται σταδιακά η άρση των συνεπειών ενός έντονου «παρασιτισμού» που διακρίνει την τοπική κοινωνία κατά τα τελευταία χρόνια.

Απαιτείται όμως μεγάλη προσοχή στην κατάστρωση ενός εφικτού και υλοποιήσιμου προγράμματος αφού σχεδόν πάντοτε σε τέτοιου είδους και μεγέθους προγραμματισμούς υφίσταται ο κίνδυνος καλλιέργειας υπερβολικών προσδοκιών και της ενδεχόμενης διάψευσης τους που θα λειτουργήσει εν τέλει αποκαρδιωτικά και αρνητικά, δεδομένων των ιδιότυπων χαρακτηριστικών των τοπικών κοινωνιών.

Ένας δεύτερος προβληματισμός είναι η πιθανότητα απουσίας πόρων ιδιαίτερα μέσα στις σημερινές συνθήκες, οπότε γι' αυτό ακριβώς απαιτείται η μέγιστη τεκμηρίωση των πραγματικών αναπτυξιακών δυνατοτήτων κάθε δράσης, αλλά και η εν γένει εξασφάλιση πολλαπλασιαστικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των διαφόρων δομών και δράσεων.

Τρίτος παράγοντας επικινδυνότητας είναι η εμφάνιση ισχυρών μηχανισμών και στρεβλώσεων που μπορεί να προβάλλουν κρίσιμες αντιστάσεις. Για το σκοπό αυτό απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση και κυριολεκτικά αναπτυξιακή εμμονήγια την υπέρβαση τους.

Αντίστοιχα ισχυρή πολιτική βούληση απαιτείται για την εξασφάλιση της υιοθέτησης του σχεδίου από την τοπική κοινωνία και την εξ αυτού ενεργοποίηση της.

Ο Καλλικράτης λοιπόν μπορεί, στα κατάλληλα χέρια, στα κατάλληλα μυαλά να είναι το εργαλείο για να επιτύχουμε ως κοινωνία όλα όσα δεν μας άφησαν καν την δυνατότητα να τα ονειρευτούμε τόσα χρόνια.

Το στοίχημα είναι εδώ για όσους ενδιαφέρονται και σίγουρα είναι πολύ πιο πάνω και από τα όρια του χωριού τους, της νοημοσύνης, της αντίληψης και των συμφερόντων ορισμένων.

Είναι ένας μονόδρομος που όσοι δεν δημιουργήσουν και δεν χρησιμοποιήσουν έστω και τώρα τα εργαλεία του, απαγκιστρώνοντας πλήρως τον λόγο, τις σκέψεις και τις πρακτικές τους από την μικροπολιτική χειραγώγηση των πολιτών, θα είναι και αυτοί που θα στερηθούν πλήρως το δικαίωμα να ισχυριστούν ότι συνεισέφεραν στην ανάπτυξη και στην πρόοδο του νησιού και των κατοίκων του συμβάλλοντας στο να γίνει αυτός ο μονόδρομος μια διάπλατη, ομαλή και χρήσιμη λεωφόρος.

Καραγιάννης Θεόδωρος

www.saita.pblogs.gr